Kanada'da yerin derinliklerinde faaliyet gösteren SNO+ Laboratuvarı bünyesinde gerçekleştirilen çalışmalarda, 240 kilometre mesafedeki bir nükleer reaktörden yayılan antinötrinolar saptandı. Bilim insanları, bu hayalet parçacıkların izini sürmek için ilk kez sadece saf su kullanarak başarılı bir ölçüm gerçekleştirdi.
Hayalet Parçacıklar Saf Su ile Yakalandı
Evrende en yaygın bulunan ancak maddeyle etkileşimi minimum olan nötrinolar ve antinötrinolar, kütlesiz ve yüksüz yapıları sebebiyle doğrudan gözlemlenememektedir. Nükleer reaktörlerdeki radyoaktif süreçlerde yoğun olarak üretilen bu düşük enerjili parçacıkların tespiti, bugüne kadar yüksek maliyetli ve özel kimyasal sıvılar içeren devasa tanklar aracılığıyla yapılıyordu. Ancak yapılan son araştırmalar, sıradan saf suyun da bu hassas tespit süreci için yeterli olduğunu kanıtladı.
Yerin 2 Kilometre Altında Tarihi Keşif
Kozmik ışınların etkisinden korunmak amacıyla yerin 2 kilometre altında, kaya katmanları arasına inşa edilen SNO+ Laboratuvarı, bu keşfin merkezi oldu. Tesisin kalibrasyon aşamasında kullanılan 780 tonluk küresel tank, uzak bir reaktörden gelen antinötrinoların su molekülleriyle etkileşimi sonucu oluşan zayıf ışımayı yakaladı. Laboratuvarın yüksek yalıtım kapasitesi sayesinde, bu sinyaller yüzde 99,7 oranında bir kesinlikle kaydedildi.
Nükleer Denetimde Yeni Dönem ve Güneş Gözlemleri
Saf suyun bu tür ölçümlerde kullanılabilmesi, nükleer reaktörlerin faaliyetlerinin çok uzak mesafelerden, ekonomik ve zararsız bir yöntemle denetlenmesine olanak sağlayabilir. Öte yandan, Oxford Üniversitesi liderliğindeki bir ekip, aynı laboratuvarı kullanarak Güneş'ten gelen nötrinoların karbon atomları üzerindeki etkilerini de gözlemledi. Tarihin en düşük enerjili nötrino etkileşimlerinden biri kayıt altına alınırken, araştırmalar evrenin oluşumuna dair veriler toplamak amacıyla sürdürülmektedir.
