İstanbul'un Fatih ilçesinde, Fatih Belediyesi'nin yürüttüğü Miras Fatih çalışmaları kapsamında, yüzlerce tarihi çeşme bilimsel restorasyon ilkelerine uygun olarak korunuyor. Uzun yıllardır suyu akmayan birçok çeşme de bu çalışmalarla yeniden işlevine kavuşturuluyor.
Fatih Belediyesi Kültürel Miras Koruma Müdürlüğü tarafından koordine edilen projelerde, tarihi çeşmeler için öncelikle rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanıyor. Koruma Kurulu onaylarının ardından uygulamaya geçilerek, zamanla yapılan yıpranmış müdahaleler temizleniyor. Özgün taş dokuları ortaya çıkarılıyor, eksik mimari unsurlar dönemin özelliklerine uygun biçimde tamamlanıyor ve su tesisatları tamamen yenileniyor.
Belediyeden yapılan açıklamaya göre, ilçe genelindeki toplam 232 tarihi çeşmede proje, bakım, onarım ve restorasyon çalışmaları tamamlandı. Bu çalışmalar neticesinde 138 tarihi çeşmenin suyu akıtılarak mahalle yaşamına yeniden kazandırıldığı belirtildi. Belediyenin Kâgir Yapı ve Eser Atölyesi de tarihi çeşmelerde düzenli bakım ve önleyici koruma uygulamalarını sürdürüyor.
Son olarak, Hırka-i Şeri Mahallesi'ndeki Muhteşip İskender Camii'nin yanındaki Kabakulak Çeşmesi kapsamlı restorasyonla yeniden işlevsel hale getirildi. Çalışmalarda çimentolu ve niteliksiz müdahaleler temizlenerek özgün taş dokusu ortaya çıkarıldı. Ayna taşı ve kurna aslına uygun olarak yeniden imal edildi ve yenilenen su tesisatıyla çeşmeden su akmaya başladı.
II. Mahmut Çeşmesi, Üsküplü Çeşmesi ve Karagöz Mehmet Paşa Çeşmesi gibi birçok tarihi eser de özgün malzemeleri korunarak restore edildi. Çalışmalarda tarihi belgeler, eski fotoğraflar ve arkeolojik bulgular dikkate alınarak eserlerin tarihi kimlikleri titizlikle yeniden oluşturuluyor.
Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan, tarihi çeşmelerin İstanbul'un medeniyet hafızasının önemli parçaları olduğunu belirtti. Turan, "Tarihi çeşmelerimiz, ecdadımızın suya, hayra ve insana verdiği değerin en güzel nişaneleridir. Bizler yalnızca taş yapıları restore etmiyoruz; mahalle kültürünü, vakıf medeniyetini ve İstanbul'un asırlık hafızasını yeniden ayağa kaldırıyoruz. Her bir çeşmeyi özgün kimliğiyle koruyarak gelecek nesillere aktarmayı görev biliyoruz. Suyun yeniden akmaya başladığı her çeşme, geçmişle gelecek arasında kurduğumuz güçlü bir köprü anlamına geliyor." dedi.
Turan, Fatih'in açık hava müzesi niteliğindeki tarihi dokusunu bütüncül bir anlayışla koruduklarını vurgulayarak, camilerden hazirelere, medreselerden çeşmelere kadar tüm kültür varlıklarını bilimsel yöntemlerle ihya etmeyi sürdüreceklerini sözlerine ekledi.
