ABD ve İran arasında 107 gündür devam eden gerginlik, dijital ortamda imzalanan bir mutabakat zaptı ile sona erdi. ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran tarafında Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalanan anlaşmanın içeriği kamuoyuna sızdı.
Al Arabiya tarafından aktarılan bilgilere göre, taraflar arasında 19 Haziran Cuma günü resmi imza töreninin gerçekleştirilmesi bekleniyor. 14 maddeden oluşan mutabakat metninde; çatışmaların durdurulması, Hürmüz Boğazı'ndaki ticaretin normale dönmesi ve yaptırımların kaldırılması gibi kritik başlıklar yer alıyor.
Anlaşmanın Temel Maddeleri ve Güvenlik Taahhütleri
Mutabakat kapsamında, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesi kararlaştırıldı. Tarafların birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve iç işlerine saygı göstermesi esas alınırken, nihai anlaşmaya ulaşmak için 60 günlük bir müzakere süreci başlatılacak.
Askeri ve ekonomik düzenlemeler çerçevesinde, ABD'nin deniz ablukasını kaldırması ve İran çevresindeki askeri varlığını 30 gün içinde çekmesi planlanıyor. İran'ın ise Hürmüz Boğazı ve bölgedeki ticari gemi trafiğini 30 gün içerisinde savaş öncesi seviyeye getirmesi öngörülüyor.
Ekonomik Kalkınma ve Nükleer Program Süreci
Ekonomik iyileşme adına ABD ve ortaklarının, İran'ın yeniden yapılanması için en az 300 milyar dolarlık bir ekonomik kalkınma planı hazırlaması kararlaştırıldı. Ayrıca ABD; BM, UAEA ve diğer tüm birincil-ikincil yaptırımları kaldırmayı taahhüt etti. İran'ın dondurulmuş varlıklarının kademeli olarak serbest bırakılması da anlaşmanın önemli maddeleri arasında bulunuyor.
Nükleer program konusunda ise İran, nükleer silah üretmeyeceğini yeniden teyit etti. Zenginleştirilmiş uranyumun geleceği nihai anlaşmada karara bağlanacak. Sürecin denetlenmesi amacıyla ortak bir izleme mekanizması kurulması ve nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi tarafından onaylanması bekleniyor.
