ABD ve İran yönetimleri, Fransa'nın Versailles Sarayı bünyesinde gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda 14 maddelik bir çerçeve mutabakat metnine imza attı. Diplomatik uzlaşı kararı sonrası küresel piyasalarda hareketlilik yaşanırken, Brent petrol varil fiyatlarında yüzde 2 oranında bir düşüş kaydedilerek fiyatlar 75 dolar seviyesine geriledi.
Nükleer Kısıtlamalar ve Ticari Yaptırımlar Kaldırılıyor
ABD Başkanı Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında sağlanan anlaşma, nükleer program üzerindeki katı kısıtlamaların ve ticari yaptırımların kaldırılmasını kapsıyor. Mutabakat çerçevesinde Tahran yönetimi, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını seyreltmeyi ve yeni nükleer materyal üretimini durdurmayı taahhüt etti. Buna karşılık Washington yönetimi, İran'ın ham petrol ihracatına olan engelleri kaldırmak amacıyla ticari yaptırımları askıya alma kararı aldı.
Denetim Mekanizmaları ve Enerji Koridoru
Sürecin takibi için bağımsız bir izleme sistemi kurulması kararlaştırıldı. Anlaşmanın en kritik maddelerinden biri olarak, Hürmüz Boğazı sivil ticari gemilerin geçişine tamamen açıldı. Enerji arz güvenliğini artırması beklenen bu adım, Körfez ülkeleri tarafından olumlu karşılanırken, küresel denizcilik şirketleri stratejik rotadaki maliyet hesaplamalarını güncelliyor. Ayrıca, İran'ın altyapı çalışmaları için 300 milyar dolarlık bir fon oluşturulması planlanıyor.
İsrail Kanadında Temkinli Bekleyiş
Diplomatik gelişmelere İsrail cephesinden mesafeli bir yaklaşım sergileniyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, müzakerelerle ilgili henüz resmi bir değerlendirme yapmadı. Hükümet içindeki aşırı sağcı kanat ise anlaşmaya yönelik eleştirilerini sürdürüyor. İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, milli güvenliğin tam olarak garanti altına alınmadığı bir sürece dahil olmayacaklarını ifade etti. Taraflar, nihai metnin netleşmesi için İsviçre'de 60 günlük bir müzakere sürecini başlatmış bulunuyor.
