Türk Eğitim Derneği'nin (TED) düşünce kuruluşu TEDMEM tarafından hazırlanan 'PISA 2025’e İlk Bakış Raporu', Türkiye'deki okullar arasındaki performans farklarının OECD ortalamasına kıyasla belirgin şekilde yüksek olduğunu ortaya koydu. Rapora göre, fen, matematik ve okuma alanlarının tamamında okullar arası varyans, OECD ortalamasının üzerinde seyrediyor.
Raporda sunulan verilere göre, Türkiye'de okullar arası varyans oranları fen alanında yüzde 50.1, matematikte yüzde 67.5 ve okumada yüzde 41.6 olarak kaydedildi. Bu oranlar, OECD ortalaması olan yüzde 31.3 (fen), yüzde 32.8 (matematik) ve yüzde 30.1 (okuma) seviyelerinin oldukça üzerinde bulunuyor. Türkiye, fen performansında okullar arası farklılıkların toplam varyansın en az yarısını oluşturduğu 10 ülke arasında yer alıyor. Matematik alanında ise okullar arası varyansın yüzde 65'in üzerinde olduğu yalnızca beş ülkeden biri olarak dikkat çekiyor. Bilgi işlemsel problem çözme alanında da okullar arası varyansın yüzde 26.6 ile OECD ortalamasının üzerinde olduğu belirtildi.
Bu bulgular, Türkiye'deki öğrencilerin akademik başarılarının devam ettikleri okula göre önemli ölçüde farklılaştığına işaret ediyor. Türkiye, fen, matematik ve okuma alanlarında ortalama performansını artırmayı sürdürürken, okullar arasındaki başarı düzeylerindeki yüksek ayrışma yapısı devam ediyor. Ortalama puanlardaki artış genel performans açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilse de, okullar arası yüksek farklılıklar, bu ilerlemenin eğitimde fırsat eşitliği boyutuyla birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor.
PISA 2025 sonuçlarına göre, 2022 yılına kıyasla en yüksek puan artışı çok programlı Anadolu liselerinde gözlemlendi. Bu okul türünde fen puanı 78, matematik puanı 68 ve okuma puanı 72 puan arttı. Fen liseleri ve sosyal bilimler liseleri ise üç alanda da diğer okul türlerine kıyasla belirgin bir üstünlük sergiledi. Anadolu liseleri ve çok programlı Anadolu liselerinin ortalama puanları Türkiye ortalamasının üzerinde yer alırken; Anadolu imam hatip liseleri, Anadolu güzel sanatlar liseleri, spor liseleri ve mesleki ve teknik Anadolu liselerinin ortalama puanlarının tüm alanlarda Türkiye ortalamasının altında kaldığı tespit edildi. En yüksek ve en düşük ortalamalara sahip okul türleri arasındaki puan farkı fende 182, matematikte 206 ve okumada 165 puana ulaştı. Özellikle matematikte 200 puanı aşan fark, okul türleri arasındaki performans ayrışmasının boyutunu gözler önüne seriyor.
