İran'da 88 gün süren kesintinin ardından, kısıtlı da olsa internet erişimi Salı günü yeniden sağlandı. Ancak ilk tepkiler kutlama yerine şüphe, kaygı ve öfke oldu.
Tahran'da yaşayan ve 28 Şubat'tan bu yana ilk kez çevrimiçi olabilen sanatçı E.A. (42), eşi A.B. ile birlikte gözyaşlarını tutamadığını belirterek, bunun rejimin düşüşünden sonra gelecek daha büyük bir özgürlüğün tadı olduğunu söyledi.
Bu kısmi erişim küresel çapta haberlere yansırken, bazı rejim destekçileri durumu överek kutladı. Tahran'da fotoğrafçı olan M.C. ise bu kutlamaları 'mide bulandırıcı' olarak nitelendirdi. Batı medyasının, rejimi alkışlanacak bir başarıymış gibi kısmi erişimi kutlamasını 'absürt' olarak değerlendiren M.C., internetin temel bir hak olduğunu vurguladı.
Yetkililer, ülke çapındaki protestoları bastırmak amacıyla 8 Ocak'ta interneti kesmişti. Şubat ayında kademeli olarak sağlanan erişim, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başlamasının ardından yeniden kesilmişti.
Maliyetli VPN'ler ve uydu interneti aracılığıyla çevrimiçi olabilen az sayıda kişi dışında, halkın büyük çoğunluğu dijital izolasyon içinde kaldı. Salı günü, hesaplarına erişebilenler için bu, sosyal medyada paylaşım yapabildikleri ilk an oldu.
İran Ulusal Güvenlik Konseyi, geçen ay bazı sektörlerdeki işletmelerin dijital taleplerini karşılamak amacıyla sınırlamalarla 'internet pro' uygulamasını onaylamıştı. Bazıları daha geniş erişimi temkinli bir iyimserlikle karşılarken, diğerleri şüpheyle yaklaştı.
Ocak ayında tutuklanan protestocu M.D. (23), tam bir erişimden ziyade genişleyen bir gözetimden korktuğunu dile getirdi. M.D., bu durumun 'filternet' olarak adlandırıldığını ve özgürlük işareti olmadığını belirtti.
Paylaşımlarda idam edilenler veya idamı bekleyenler anıldı, videolarda Ocak protestolarında öldürülen çocukların fotoğraflarını tutan yaslı anneler görüntülendi. Birçok İranlı, telefonlarında kayıpların dökümünü görerek gözyaşları içinde kaldıklarını anlattı.
Tahran'da yaşayan profesör A.E., hesaplarının annelerin ağladığı, babaların bağırdığı ve çocukların ebeveynlerinin mezarlarında yattığı videolarla dolu olduğunu söyledi. A.E., en büyük kaybedenin ABD, İsrail veya İran rejimi değil, kendileri olduğunu, geçim kaynaklarını, gençliklerini ve uluslararası topluma olan güvenlerini kaybettiklerini ifade etti.
Mizah da geri döndü ancak genellikle acı bir tonla. Karaj'dan bilişim profesyoneli M.F., Trump'ın yardım etme vaadine güvenenlerin gerçek öfkesini görmediğini belirterek, rejimin PR savaşını kazandığını söyledi.
Diasporadaki İranlılar için de arkadaş ve ailelerinin çevrimiçi olması karışık duygulara neden oldu. Paris'te yaşayan insan hakları savunucusu M.N. (38), çevrimiçi olmayan arkadaşları için üzüldüğünü ve tutuklanıp tutuklanmadıklarını veya öldürülüp öldürülmediklerini bilmediğini belirtti.
Nazemi'nin kız kardeşi, işi internete bağlı olduğu için geçimini kaybetmenin üzüntüsünü yaşadığını ve Ocak ayındaki ölümlerle ilgili görüntüler nedeniyle derin bir keder içinde olduğunu söyledi.
A.E., internetin geri gelmesinin, özgürlüğün değil, sefaletin geri geldiğinin bir hatırlatıcısı olduğunu sözlerine ekledi. Haberde adı geçen bazı kişilerin isimlerinin gizlilik endişeleri nedeniyle değiştirildiği belirtildi.
