Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, vergi mükelleflerinin vergisel risklerini önceden öğrenmelerini ve denetim sürecine girmeden durumlarını değerlendirmelerini sağlayacak yeni bir platformu hayata geçiriyor. Yapay zeka destekli 'Bilinç Platformu' adı verilen bu uygulama, vergi kaybı ve kaçağıyla mücadelede etkinliği artırmayı hedefliyor.
Platform, mükelleflerin kendi vergisel risklerini doğrudan görebilecekleri ve değerlendirebilecekleri dijital bir hizmet sunacak. VDK tarafından geliştirilen bu sistemle, vergi idaresi ile mükellefler arasında daha şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı bir iletişim modeli kurulması amaçlanıyor. Web uygulaması şeklinde çalışacak olan Bilinç Platformu aracılığıyla, VDK tarafından tespit edilen riskler mükelleflerle doğrudan paylaşılacak. Bu sayede mükellefler, herhangi bir denetim veya ceza süreciyle karşılaşmadan önce kendi risklerini görerek gerekli önlemleri alabilecek.
Platformun ilk aşamasında 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ve vergisel konulara odaklı makine öğrenmesi senaryoları kullanılacak. Bu analizler sonucunda mükelleflerin vergisel riskleri sayısal skorlar halinde sunulacak. Yüksek risk skorları için sistem üzerinden rehberlik hizmeti de sağlanacak. Ayrıca, 2024 yılında geliştirilen 'Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi' de platforma entegre edilecek. Bu çerçeve kapsamında, parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler mükelleflere bildirilecek ve kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturulacak.
Platformda sahte belge kullanımıyla ilgili riskler de önemli bir yer tutacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin çıktıları kullanılarak, mükelleflerin ticari ilişkide oldukları taraflardan kaynaklanan riskler 'karşı taraf riski' olarak paylaşılacak. Bu sayede mükellefler, hem kendi işlemleri hem de iş yaptıkları taraflardan doğabilecek riskleri görebilecek. Bilinç Platformu, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek 'ikaz denetimi' yaklaşımını destekleyecek. Denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilmesinde fayda görülen hususlar hakkında bilgilendirme yapılacak, böylece olası hataların erken fark edilip düzeltilmesi sağlanacak.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yaptığı değerlendirmede, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde 'denetim sonrası müdahale' yerine 'denetim öncesi bilinçlendirme' anlayışını tesis edeceklerini belirtti. Şimşek, bu yaklaşımla mükelleflerin vergisel bilinç düzeyini artırmayı, haklarını korumayı, şeffaflığı sağlamayı ve denetim maliyetini en aza indirmeyi amaçladıklarını ifade etti. Bu dönüşümün, idarenin etkinliğini artıracağını ve mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistem kuracağını vurguladı.
