ABD ve İran arasında savaşı sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik geçici anlaşmanın metni kamuoyuyla paylaşıldı. Çarşamba günü dijital ortamda imzalanan memorandum, iki ülke arasındaki çatışmaların durdurulmasını ve kalıcı bir ateşkes için 60 günlük bir müzakere süreci başlatılmasını hedefliyor.
Trump'tan İhlal Durumunda Saldırı Tehdidi
Fransa'daki G7 Zirvesi'ne katılan ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın hükümlerine uyulmaması halinde askeri operasyonların yeniden başlayabileceğini belirtti. Trump, basın toplantısında yaptığı açıklamada, "Anlaşmayı ihlal ederlerse onları cehenneme kadar bombalayacağız. Bunu istemiyorum. Anlaşmaya uymalarını istiyorum" ifadelerini kullanarak Washington'un kararlılığını vurguladı. Sürecin Orta Doğu'daki gerilimi düşürmesi ve petrol fiyatlarını dengelemesi bekleniyor.
Balistik Füze Konusunda Yaklaşım Değişikliği
Savaşın başlangıcında İran'ın balistik füze kapasitesini tamamen yok etmeyi hedefleyen Trump, bu tutumunda değişikliğe gitti. Paris'te yaptığı son açıklamada, diğer ülkelerin benzer kapasitelere sahip olduğu gerekçesiyle İran'ın füze programına yönelik daha esnek bir yaklaşım sergilediği gözlemlendi. Bu durum, ABD'nin askeri operasyon gerekçeleri arasında yer alan füze programına bakış açısının değiştiği şeklinde yorumlandı.
İran Tarafından Diplomatik Kazanım Olarak Değerlendirildi
İran yönetimi, imzalanan anlaşmayı diplomatik bir başarı olarak nitelendirdi. İran devlet televizyonu, memorandumun 1979'dan bu yana iki ülke cumhurbaşkanları tarafından imzalanan ilk belge olduğunu bildirdi. İranlı başmüzakereci M.B.G., müzakere yoluyla askeri yöntemlerden daha fazla kazanım elde edildiğini ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının da anlaşma kapsamında yer aldığını ifade etti.
Anlaşmanın Öne Çıkan Maddeleri
14 maddeden oluşan memorandumda şu temel unsurlar öne çıkmaktadır:
- Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin yeniden başlatılması,
- İran limanlarına uygulanan ablukanın kaldırılması,
- ABD yaptırımlarının feragat edilmesi ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması,
- İran'ın nükleer silah üretmeme taahhüdünün yenilenmesi,
- Zenginleştirilmiş uranyum stokunun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetiminde seyreltilmesi.
Anlaşma kapsamında, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal durdurulması ve İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların sonlandırılması öngörülmektedir. G7 liderleri ise zirvede anlaşmaya destek vererek Lübnan'da ateşkes çağrısını yineledi.
