Ebola virüsünün nadir bir türüyle mücadele kapsamında üç yeni aşı geliştirme çalışmaları devam ediyor. Uluslararası AIDS Aşısı Girişimi (IAVI), mevcut salgının tarihteki en ciddi salgınlardan biri olma riski taşıdığına dikkat çekti. Oxford Üniversitesi ve ilaç şirketi Moderna da virüsün 'Bundibugyo' türüne karşı aşı araştırmalarını sürdürüyor.
Salgın Hazırlık İnovasyonları Koalisyonu (CEPI) tarafından finanse edilen çalışmalarda zamanla yarışıldığı vurgulandı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde bini aşkın şüpheli vaka görülürken, komşu Uganda'da da dokuz kesinleşmiş vaka tespit edildi.
Çatışma bölgesinde ortaya çıkan ve sağlık altyapısındaki yetersizlikler nedeniyle yayılan salgının, 2014-2016 yıllarındaki Batı Afrika'da 11 binden fazla kişinin ölümüne neden olan büyük Ebola salgını boyutlarına ulaşmasından endişe ediliyor. IAVI Başkanı Dr. Mark Feinberg, mevcut durumun geçmişteki salgın kadar, hatta daha ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Feinberg, aşı ve diğer önlemlerin geliştirilmesinin öncelikli olduğunu vurguladı.
Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) örgütü de durumun endişe verici olduğunu ve bu denli kısa sürede bu kadar yüksek vaka sayısıyla daha önce karşılaşılmadığını bildirdi. Bundibugyo türüne karşı ilk aşıların yakın zamanda hazır olması hedefleniyor.
Ebola virüsünün bilinen altı türünden üçü salgına yol açabiliyor ve her tür için ayrı aşı geliştirilmesi gerekiyor. Zaire türü için onaylanmış bir aşı bulunurken, mevcut salgına neden olan Bundibugyo türü için henüz lisanslı bir aşı bulunmuyor. IAVI, mevcut Zaire aşısını Bundibugyo türüne karşı modifiye etme çalışmaları yürütüyor. Maymunlar üzerinde denenen deneysel aşının bağışıklık sistemini hızla harekete geçirdiği ve tam korumaya yakın sonuçlar verdiği bildirildi.
Dr. Feinberg, mevcut verilere göre iyimser olduklarını ancak aşının klinik deneylere hazır hale gelmesinin normalde yedi ila dokuz ay süreceğini, bu süreyi kısaltmaya çalıştıklarını ifade etti. Moderna, koronavirüs salgınında kullanılan mRNA teknolojisini Bundibugyo türü için kullanmaya başladığını duyurdu. Moderna Üst Yöneticisi Stephane Bancel, ihtiyaç duyan topluluklara aşıyı hızla ulaştırmak için çalıştıklarını belirtti.
Oxford Üniversitesi de COVID-19 döneminde kullanılan aşı teknolojisiyle yeni bir Ebola aşısı geliştirdiğini ve bu aşının iki ila üç ay içinde klinik deneylere hazır olabileceğini açıkladı. Geliştirilen üç aşı da virüsün yüzeyindeki 'Bundibugyo glikoproteini' adlı yapıyı hedef alıyor ancak farklı yöntemler kullanıyor. IAVI canlı virüs kullanırken, mRNA ve Oxford aşıları genetik kod aracılığıyla protein üretimini sağlıyor. Teknolojilerin koruma düzeyi ve doz sayısı klinik deneylerle netleşecek.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, geliştirilecek bir Bundibugyo aşısının mevcut salgını kontrol altına almanın yanı sıra gelecekteki salgınlara karşı hazırlıklı olmayı da destekleyeceğini belirtti.
