Save the Children Türkiye tarafından yürütülen iki farklı araştırma, çocukların eğitimden uzaklaşmasının genellikle birden fazla nedene bağlı olduğunu ortaya koydu. Ekonomik zorluklar, ulaşım problemleri, öğrenme kayıpları, psikososyal sorunlar, zorbalık ve sosyal dışlanma gibi etkenler, çocukların zamanla okulla olan bağını zayıflatabiliyor.
Hatay ve Adıyaman'da Okul Dışı Kalmış ve Okuldan Ayrılma Riski Altındaki Çocuklar Araştırması, bazı çocuklar ve aileleri için eğitime düzenli katılımı engelleyen güçlüklerin devam ettiğini gösteriyor. Araştırmada, okul harcamalarının ekonomik engeller arasında ilk sıralarda yer aldığı belirtildi. Bunun yanı sıra ulaşım maliyetleri, mesafe, psikososyal zorluklar, öğrenme kayıpları, mevsimlik tarım işçiliği ve sosyal dışlanma gibi faktörlerin de eğitime devamlılığı etkilediği vurgulandı. Bulgular, özellikle 14-17 yaş grubundaki çocukların okuldan uzaklaşma riskinin daha yüksek olduğunu işaret ediyor.
İstanbul'un Sultanbeyli ve Avcılar ilçelerindeki dört devlet okulunda gerçekleştirilen “Güvenli, Kapsayıcı ve Dayanıklı Okullar Araştırması” ise çocukların okulda kendilerini güvende hissetmelerinde fiziksel koşulların yanı sıra sosyal ilişkilerin ve aidiyet duygusunun da kritik rol oynadığını ortaya koydu. Çocukların, velilerin ve öğretmenlerin deneyimleri, okulda güven duygusunun sosyal etkileşimlerden de beslendiğini gösteriyor. Zorbalık ve ayrımcılık, akran ilişkileri, aidiyet hissi ve yetişkinlerin çocukların sorunlarına yaklaşım biçimi, güvenli bir okul ortamının temel unsurları olarak öne çıkıyor. Araştırma, özellikle zorbalığın, çocukların aidiyet duygusunu ve eğitimle kurdukları ilişkiyi olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekiyor.
İki araştırmanın ortak sonuçları, çocukların eğitime devamlılığını desteklemek için bütüncül yaklaşımların benimsenmesinin önemini vurguluyor. Çocukların eğitimden uzaklaşmasına neden olabilecek risklerin erken tespit edilmesi, çocukların ve ailelerinin uygun hizmetlere yönlendirilmesi ve ulaşım ile okul giderleri nedeniyle zorluk yaşayan ailelerin mevcut destek mekanizmalarına erişiminin kolaylaştırılması büyük önem taşıyor.
Save the Children Türkiye Ülke Direktörü Berna Köroğlu, yeni eğitim yılının başlangıcında çocukların yeniden sıralara dönebilmesinin önemine değinerek, “Ancak okula dönüş, eğitim hakkının yalnızca ilk adımı. Çocukların okulla bağlarını koruyabilmesi, öğrenmeye devam edebilmesi ve ihtiyaç duyduğunda uygun desteğe erişebilmesi de aynı ölçüde önemli. Bunun için çocukların ihtiyaçlarının erken fark edildiği ve görüşlerinin dikkate alındığı destekleyici okul ortamlarına ihtiyaç var” ifadelerini kullandı.
Save the Children Türkiye Eğitim ve Psikososyal Destek Uzmanı Yeşim Hancı Kaya ise araştırmaların bulgularını değerlendirerek, “Ekonomik zorluklar, ulaşım sorunları, öğrenme kayıpları, psikososyal güçlükler ve zorbalığa maruz kalma gibi etkenler zaman içinde bir araya gelerek çocukların eğitimden uzaklaşma riskini artırabiliyor. Bu nedenle risklerin erken fark edilmesi, çocukların ve ailelerin ihtiyaçlarının birlikte ele alınması ve eğitim, sosyal hizmetler ve çocuk koruma alanlarında destek sağlayan kurum ve kuruluşlar arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi kritik önem taşıyor. Güvenli bir okul ortamı oluştururken çocukların kendilerini etkileyen konularda görüşlerini ifade edebilmelerini sağlamak ve bu görüşleri dikkate almak da bu sürecin önemli bir parçası” şeklinde konuştu.
