Çin, Rusya ve ABD, katılımcılardan ikisinin tetiklediği Ukrayna ve İran savaşlarına değinilmeyen bir barış bildirisi üzerinde anlaştıklarını duyurdu. Perşembe günü yapılan deklarasyon, Birleşmiş Milletler'de (BM) değişiklik yapılması, petrol arzının artırılması ve diplomatik dokunulmazlığın korunması gibi bir dizi önceliği de özetledi.
Deklarasyon, "Nükleer bir savaş kazanılamaz ve yürütülmemelidir" ifadesini yinelerken, nükleer silahsızlanma için bir çerçeve başlangıcı önermedi. Xi Jinping, Vladimir Putin ve Donald Trump arasındaki görüşme, ev sahibi Çin'in "çığır açıcı" olacağını vaat ettiği Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesine damgasını vurdu.
Trump, Xi ve Putin ile yaptığı görüşmenin başında, "Gerçekten tarih yazıyoruz. Barış, fırsatları reddederek asla sağlanamaz" dedi. Putin daha sonra düzenlediği basın toplantısında, üçlü arasında "serbest bir tartışma" yapıldığını ve "karşılıklı anlayış" oluştuğunu belirtti. Yaklaşık bir saat 20 dakika süren görüşmelerin, dünyanın en büyük üç nükleer gücü arasındaki silah azaltımı tartışmaları için kullanılabileceği umutları vardı.
Çin daha önce Trump'ın bu tür görüşmelere katılma tekliflerini, ABD ve Rusya'nın daha büyük stoklarına işaret ederek reddetmişti. Ancak Perşembe günü Xi, nükleer silahların "tamamen yasaklanması ve zamanla yok edilmesi" çağrısında bulundu. Nükleer savaşla ilgili deklarasyonun dili, Fransa ve İngiltere'yi de içeren BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi tarafından daha önce yayımlananlarla aynıdır. Brookings Institution'dan Çin dış politikası uzmanı Patricia Kim, "Gerçek test, üç ülkenin nükleer risk azaltma ve nükleer yayılmayı önleme konularını tartışma konusundaki taahhütlerini yerine getirip getirmeyeceği olacak" dedi. Stimson Center'dan kıdemli araştırmacı Yun Sun, Çin'in görüşmelere katılma önerisinin bile önemli olduğunu belirtti.
Analistler, toplantının birincil öneminin görselliğinde yattığı konusunda uyarıyordu. Cambridge Üniversitesi Jeopolitik Merkezi'nden Prof. William Hurst, "Genel olarak, somut olarak çok az şey başarılmış gibi görünüyor… Bu zirve tamamen sembolizm ve prestij değeriyle ilgiliydi" dedi. Putin, zirvenin sadece bir fotoğraf fırsatı olduğu önerisine karşı çıktı ve "Bu ciddi bir işbirliği çalışmasıdır" diye konuştu.
Deklarasyonda liderler, "stratejik istikrarı ve uluslararası güvenliği sürdürmeye kendilerini adadıklarını" belirtti. Öncelikleri arasında, "BM reformunu teşvik ederek küresel zorluklara daha etkili yanıt vermesini sağlamak" yer aldı. Sun, bunun Çin'in favori bir konusu olduğunu ve Pekin'in "diplomatik kaslarını esnettiğini" gösterdiğini söyledi. Sun, "Gündemi ve teslim edilecekleri kendi önceliklerine göre belirleyebiliyor… ve diğer büyük güçlerin bunları kabul etmesini sağlayabiliyor" dedi.
Deklarasyonda ayrıca "Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) ve diğer benzer kurumların yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği" konusunda anlaşmaya varıldı. Putin, UCM tarafından hakkında tutuklama emri çıkarılmış durumda, bu nedenle bu madde, zirveden fayda sağladığı algısını güçlendirdi. Rusya Devlet Başkanı, 2022'deki Ukrayna işgalinden bu yana Kiev'in müttefikleri tarafından uluslararası bir istenmeyen adam olarak görülüyor ve yıllardır APEC zirvesine katılmıyordu.
Hurst, "Bu bir Yalta anı değildi, ancak kesinlikle Rusya'nın (ve Putin'in) devam eden öneminin ve gücünün sağlam bir kamu gösterisiydi. Putin'in zayıf bir eli maksimum etkiyle oynamasının bir başka örneği" dedi. Küresel bir güç simsarı olarak statüsü güvence altına alınan Xi, sabah APEC liderlerine hitap ederek zirve boyunca vurguladığı ticaret açıklığı ve inovasyon temalarını yineledi. Bölgesel uyum çağrısı yaparak, "APEC üyeleri aynı gemide yolcu gibidir. Pasifik'in dalgalarında yol almak için birlik olmalı ve birbirimize dikkat etmeliyiz" dedi.
Ancak APEC işleri günün büyük bölümünde geri planda kaldı, iş dünyası görüşmelere hakim oldu. Sahne arkasındaki dostluğa rağmen ilişkiler karmaşıktır. Rusya, Ukrayna savaşı nedeniyle ABD yaptırımları altındayken, Çin ve ABD geçen yılın büyük bölümünü Trump ve Xi'nin ateşkes ilan etmesinden önce artan bir misilleme ticaret savaşında geçirdi. Trump ve Putin daha önce ayrı bir görüşme yaptı; ABD Başkanı Rus mevkidaşını "dostum" olarak nitelendirdi. Barış deklarasyonu, üç ülkenin "tüm ulusların yararına rafine petrol ürünlerinin üretimini ve tedarikini artırmayı" planladığını belirtti.