Türkiye ile Çin arasında devam eden otomobil ithalatı geriliminde yeni bir gelişme yaşandı. İki ülke, Çin'den ithal edilen elektrikli ve diğer bazı otomobillere yönelik önlemler konusunda bir uzlaşma zemini bulmaya çalışıyor. Bu süreçte, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) nezdindeki kritik karar için ek süre tanındı.
DTÖ Anlaşmazlıkların Halli Organı, 25 Eylül'de yaptığı toplantıda, Türkiye ve Çin'in ortak talebi üzerine, Çin'in Türkiye'nin otomobil ithalatına yönelik önlemleri nedeniyle açtığı davanın 28 Temmuz'da yayımlanan panel raporunun kabulünü erteledi. Raporun görüşüleceği yeni tarih 27 Ekim 2026 olarak belirlendi.
Bu erteleme kararının yanı sıra, Türkiye ve Çin'in anlaşmazlığın çözümü için karşılıklı görüşmeleri sürdürmek istediklerini DTÖ'ye bildirmeleri dikkat çekti. Bu adım, yaklaşık iki yıldır süren otomobil anlaşmazlığında hukuki sürecin devam ederken diplomatik bir çözüm arayışının da sürdüğünü gösteriyor.
Anlaşmazlık, Ekim 2024'te Çin'in Türkiye'nin Çin menşeli araçlara yönelik uygulamalarını DTÖ'ye taşımasıyla başlamıştı. Dosyanın merkezinde Çin'den ithal edilen elektrikli otomobillere getirilen ek mali yükümlülükler yer alıyordu. Zamanla, anlaşmazlık bazı hibrit ve diğer otomobil türlerinin yanı sıra ithalat izinleri ve satış sonrası hizmet şartlarını da kapsayacak şekilde genişledi.
Çin, Türkiye'nin uygulamalarının DTÖ kurallarına aykırı olduğunu savunurken, Türkiye ise düzenlemelerin yerli otomotiv sanayisinin korunması, haksız rekabetin önlenmesi ve tüketici güvenliği gibi nedenlerle gerekli olduğunu belirtti.
28 Temmuz'da açıklanan DTÖ panel raporu, uyuşmazlıkta önemli bir dönüm noktası oldu. Panel, Çin'den ithal edilen elektrikli ve bazı hibrit otomobillere uygulanan ek vergilerin Türkiye'nin DTÖ kapsamındaki bazı yükümlülükleriyle uyumlu olmadığı sonucuna vardı. Ancak, içten yanmalı motorlu otomobiller dahil olmak üzere diğer araç kategorileri için Çin'in iddiaları kabul edilmedi. Raporda ayrıca, elektrikli ve şarj edilebilir hibrit otomobiller için uygulanan bazı satış sonrası hizmet ve ithalat izni koşulları da DTÖ kuralları açısından sorunlu bulundu.
Ticaret Bakanlığı, panel raporunun açıklanmasının ardından bazı değerlendirmelere katılmadığını duyurdu. Bakanlık, raporun DTÖ sisteminde kesinleşmiş nihai bir karar olmadığını ve Türkiye'nin hukuki gözden geçirme ve temyiz haklarının bulunduğunu belirtti. Bakanlık, 15 Eylül'deki açıklamasında da taraflar arasındaki istişarelerin devam ettiğini vurgulamıştı. 25 Eylül'de Türkiye ve Çin'in birlikte yeni süre istemesi, bu görüşmelerin sürdüğünü teyit eden bir gelişme oldu.
27 Ekim'e kadar olan dönem, tarafların bir anlaşmaya varması halinde mevcut hukuki sürecin gerekliliğini ortadan kaldırabileceği için kritik önem taşıyor. Şu an için Çin menşeli otomobillere uygulanan vergilerde veya ithalat şartlarında herhangi bir değişiklik bulunmuyor. Ancak, uzlaşma görüşmelerinin sonucu, Çinli otomobil üreticilerinin Türkiye pazarındaki rekabet koşullarını ve ithalat maliyetlerini etkileyebilir.
Türkiye otomobil pazarı, son yıllarda Çinli üreticilerin artan ilgisine sahne olurken, hükümet ithalatı sınırlayan önlemlerle yerli üretim yatırımlarını teşvik eden politikaları bir arada yürütüyor. Bu çerçevede, Ankara-Pekin görüşmelerinde sadece mevcut vergiler değil, aynı zamanda Çinli üreticilerin Türkiye'de yatırım yapma koşulları da ele alınması bekleniyor. Tarafların 27 Ekim öncesinde nasıl bir uzlaşma formülü üzerinde çalıştığına dair detaylı bilgi henüz kamuoyu ile paylaşılmadı. Bu süreçte takvimdeki en somut değişiklik, hukuki hesaplaşmayı müzakere için bir ay daha erteleyerek yeni bir alan açılması oldu.
