Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında dört aydır devam eden çatışmaları sonlandıracak olan ateşkes anlaşması resmen onaylandı. Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian, küresel deniz taşımacılığını yeniden canlandıracak olan mutabakat metnini elektronik ortamda imzaladı. Tarafların resmi imza töreninin cuma günü İsviçre topraklarında gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Nükleer Program ve Bölgesel Güvenlik Hedefleniyor
Ateşkes anlaşması, Tahran yönetiminin nükleer faaliyetlerine yönelik süregelen anlaşmazlıkların kalıcı olarak çözüme kavuşturulmasını amaçlıyor. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, İsrail ordusunun Lübnan'daki operasyonlarının anlaşmanın ihlali olarak kabul edileceğini bildirdi. İsrail güçlerinin Lübnan güneyindeki faaliyetlerini sürdürmesi, piyasalarda belirsizlik endişelerini canlı tutuyor.
Anlaşmanın 14 Maddelik Kritik İçeriği
Üst düzey bir yetkilinin teyit ettiği üzere, 14 maddeden oluşan belgede şu temel hükümler yer alıyor:
- Askeri Durdurma: Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sonlandırılması kararlaştırıldı.
- Egemenlik Hakları: Tarafların birbirlerinin toprak bütünlüğüne saygı göstermesi ve iç işlerine müdahale etmemesi taahhüt edildi.
- Deniz Ablukası ve Ticaret: ABD'nin deniz ablukasını kaldırması ve İran'a yönelik engellemelerin 30 gün içinde bitirilmesi öngörülüyor. Ticari gemiler 60 gün boyunca Basra Körfezi üzerinden güvenli geçiş hakkına sahip olacak.
- Ekonomik Destek: İran ekonomisinin yeniden inşası için en az 300 milyar dolar tutarında bir kalkınma fonu oluşturulması planlanıyor.
- Yaptırımların Kaldırılması: ABD, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kapsamındaki tek taraflı yaptırımları sonlandırmayı taahhüt etti.
- Nükleer Denetim: İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğini teyit etmesiyle birlikte, zenginleştirilmiş materyallerin tasfiyesi süreci başlatılacak.
Anlaşma kapsamında ABD Hazine Bakanlığı'nın, İran'ın ham petrol ve petrokimya ürünleri ihracatı için gerekli muafiyetleri yayınlaması bekleniyor. Sürecin tüm maddelerinin eksiksiz uygulanması, yetkililer tarafından raporlanacak.
