Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İran ile yaşanan savaşın sona ermesine yönelik ön anlaşmanın imzalandığını ve detayların yakında açıklanacağını belirtti. Trump, G7 zirvesi kapsamında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yaptığı görüşmeler sırasında yaptığı açıklamada, 'Anlaşmanın imzalanmış olmasından büyük mutluluk duyuyorum, anlaşma tamamen imzalandı' dedi.
Üst düzey ABD'li yetkililer de anlaşmanın içeriğine dair bazı bilgiler paylaşmaya başladı. Yetkililere göre, Hürmüz Boğazı Cuma günü yeniden açılacak. İran'ın nükleer programına ilişkin teknik görüşmelerin bu hafta başlaması bekleniyor. Yaptırımların kaldırılması veya dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ise İran'ın anlaşma kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmesine bağlı olacak.
ABD'li yetkililer, anlaşmanın Başkan Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf tarafından elektronik olarak imzalandığını ifade etti. Anlaşmanın tam metninin Cuma günkü törenin ardından 'yakında' yayımlanacağını belirten Trump, 'Çok güçlü bir belge ve yayımlanmasını istiyorum. Muhtemelen yakında' şeklinde konuştu.
Anlaşma, 60 gün süreyle ateşkesi uzatacak. Bu süreçte taraflar nihai bir anlaşmanın detaylarını müzakere edecek. Pakistan Başbakanı Shehbaz Sharif, arabuluculuk rolünü üstlenen ülkesi adına yaptığı açıklamada, anlaşmanın 'tüm cephelerde, Lübnan dahil askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona ermesini' içerdiğini duyurdu.
ABD'li yetkililer, Lübnan'ın ateşkes çerçevesine dahil olduğunu ancak İsrail güçlerinin Lübnan topraklarından çekilmesinin anlaşmanın bir şartı olmadığını belirtti. İsrail'in kendini savunma hakkını saklı tutacağı ifade edildi. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, İsrail güçlerinin Lübnan, Suriye ve Gazze'deki güvenlik bölgelerinde 'gerektiği kadar' kalacağını ve saldırılara karşı hareket etme özgürlüğüne sahip olacağını söyledi.
Netanyahu ayrıca, anlaşmayla veya anlaşmasız İran'ın nükleer silah elde etmesine izin verilmeyeceğini vurguladı. Barış anlaşmasının duyurulmasının ardından Lübnan medyasında çıkan ve güneyde bir araca yönelik ölümcül bir İsrail saldırısına ilişkin haberlere değinen Netanyahu, bu olayın ardından Hizbullah'ın İsrail güçlerine karşı füze ve drone saldırıları düzenlediğini belirtti.
Trump Pazar günü yaptığı açıklamada, ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının derhal kaldırılması talimatını verdiğini ve Hürmüz Boğazı'nın ilk anlaşma imzalandığında açılacağını söyledi. Pazartesi günü sosyal medyada yaptığı paylaşımda, 'Hürmüz Boğazı'ndan çıkan ve pek çoğu petrol yüklü gemilerin hareket etmeye başladığını' iddia etti.
İranlı yetkililer, İran devlet televizyonuna verdikleri telefon bağlantısında askeri operasyonların sona erdiğini doğruladı. Ülkenin en üst düzey askeri komutanlığı olan Khatam al-Anbiya Merkez Karargahı, İranlıların, ülkenin silahlı kuvvetleri ve bölgedeki müttefikleriyle birlikte ABD ve İsrail'e 'yenilgiyi ve teslimiyeti kabul etmekten başka seçenekleri olmadığını' gösterdiklerini belirtti. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı, Tahran'ın ABD'ye karşı 'derin güvensizlik' beslediğini ve anlaşmanın 'gerginliği azaltmaya yönelik sadece bir adım' olduğunu ifade etti.
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, anlaşmayı memnuniyetle karşılayarak, anlayışların 'şiddet döngüsüne kesin bir son verecek pratik adımlara' dönüşmesini dört gözle beklediğini söyledi. Anlaşmanın ana gündem maddeleri arasında İran'ın nükleer zenginleştirmesi, Batı'nın ülkenin nükleer silaha sahip olmaması yönündeki ısrarı, İran'ın kapsamlı yaptırım muafiyeti talebi ve dondurulmuş petrol gelirlerine erişim yer alıyor. JD Vance, Pazar günü Fox News'e verdiği röportajda, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmamasının anlaşmaya dahil edildiğini ve ABD'nin uyumluluğu doğrulayabileceğini belirtti.
Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve İtalya liderleri tarafından yapılan tebrik niteliğindeki ortak açıklamada, İran'ın 'asla nükleer silah elde etmemesi gerektiği' ve nükleer programındaki 'açık, doğrulanabilir adımlar karşılığında ilgili yaptırımları kaldırmaya hazır oldukları' belirtildi. Birleşik Krallık Başbakanı Sir Keir Starmer, duyuruyu 'savaşı sonlandırma, bölgesel istikrarı sağlama ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma yolunda atılmış son derece önemli bir adım' olarak nitelendirdi.
