ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran'ın gelecekte süresiz olarak üst düzey nükleer denetimleri kabul ettiğini duyurdu. Trump, bu adımın nükleer dürüstlüğü garanti altına alacağını belirtti. Bu kabulün gerçekleşmemesi halinde başka bir müzakere olmayacağını ifade etti.
Açıklama, İsviçre'de yürütülen ABD-İran görüşmelerinin ardından geldi. ABD yönetimi, İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçilerini yeniden kabul etmesini diplomatik sürecin kritik aşamalarından biri olarak değerlendiriyor.
Trump, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı konusunda da önemli mesajlar verdi. İran ile varılan mutabakat kapsamında boğazın açık kalmasına izin verildiği ve yeni bir deniz ablukasına gidilmeyeceği belirtildi. Ancak ABD donanmasının bölgedeki varlığını sürdüreceği ve gerektiğinde ablukanın yeniden uygulanabileceği vurgulandı. Mutabakatın en önemli maddelerinden biri, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığına yeniden açılması olarak görülüyor.
İran'a yönelik mali düzenlemeler konusunda ise Trump, ABD Hazine Bakanlığı tarafından serbest bırakılacak fonların doğrudan İran'ın kullanımına bırakılmayacağını belirtti. Bu kaynakların ABD kontrolündeki emanet hesaplarında tutulacağı ve yalnızca gıda ile tıbbi malzeme alımlarında kullanılabileceği ifade edildi. Fonlarla özellikle ABD'li çiftçilerden mısır, buğday ve soya fasulyesi satın alınacağı kaydedildi.
İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada ise nükleer tesislerde yapılacak denetimlerin ülkenin ulusal güvenlik mekanizmaları ve parlamento onayına bağlı olduğu belirtildi. Saldırılarda zarar gören bazı tesislerin denetime açılmasının henüz netleşmediği ifade edildi. Uzmanlar, tarafların nükleer denetimler konusunda prensipte uzlaşmış görünmesine rağmen uygulama detayları üzerinde müzakerelerin devam ettiğine dikkat çekiyor.
Son haftalarda Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda ABD ile İran arasında nükleer program, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı'nın kullanımı gibi konularda ilerleme sağlandı. Tarafların önümüzdeki 60 gün içinde daha kapsamlı bir anlaşma için teknik görüşmeleri sürdürmesi bekleniyor.
