Avrupa Birliği (AB) ve Norveç'te, elektrifikasyonun ve yenilenebilir enerji kaynaklarının entegrasyonunun hızlanmasıyla birlikte dağıtım şebekelerine yapılan yatırımların 2027 yılında 48 milyar avro seviyesine ulaşması öngörülüyor.
Avrupa elektrik sektörü birliği Eurelectric tarafından hazırlanan "Elektrik Barometresi 2026" raporuna göre, dağıtım sistemi işletmecilerinin şebeke yatırımları 2021'de 24 milyar avro iken, bu rakam 2024'te 36 milyar avroya yükseldi. Yıllık ortalama yüzde 12,5'lik bir artışla 2027'de 48 milyar avroya ulaşması beklenen bu yatırımlarla, yıllık yatırım hacminin altı yıllık bir dönemde iki katına çıkması hedefleniyor.
Dağıtım sistemi işletmecileri, elektrifikasyonun yaygınlaşması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu amacıyla şebekelere rekor düzeyde sermaye aktarıyor. Ancak, yatırım planlarının zamanında hayata geçirilmesinde izin süreçlerindeki gecikmeler, maliyetlerin geri kazanılmasındaki yavaşlık, düzenleyici belirsizlikler, tedarik zincirindeki darboğazlar ve nitelikli iş gücü eksikliği gibi riskler bulunuyor. Eurelectric, bu unsurların Avrupa'nın elektrifikasyon için ihtiyaç duyduğu altyapının devreye alınmasını geciktirebileceği uyarısında bulunuyor.
Dağıtım şebekelerinde tüketicinin rolü de değişiyor. Enerji dönüşümündeki rolü sadece yenilenebilir enerji projelerinin sisteme bağlanmasıyla sınırlı kalmayan dağıtım şebekeleri, çatı tipi güneş enerjisi sistemleri, bataryalar ve akıllı sayaçların yaygınlaşmasıyla elektriği hem tüketen hem de üreten kullanıcıların sayısının hızla artmasına sahne oluyor. Avrupa'da dağıtım sistemi işletmecilerine bağlı bu tür kullanıcıların sayısı 2022-2025 döneminde ortalama dört katına çıktı. Aynı dönemde sanayi tüketicilerinin dağıtım şebekelerine yönelik bağlantı talepleri de belirgin şekilde arttı; özellikle Orta ve Doğu Avrupa ile İber Yarımadası'nda sanayi genişlemesinin dağıtım şebekelerine olan ihtiyacı artırdığı, bazı ülkelerde ise veri merkezi bağlantı taleplerinin bu kapsamda değerlendirildiği belirtiliyor.
Yenilenebilir ve depolama projelerindeki bağlantı kuyrukları da şebeke yatırımı ihtiyacını artıran diğer bir unsur olarak öne çıkıyor. AB genelinde şebeke bağlantısı bekleyen değişken yenilenebilir enerji projelerinin kapasitesi hızla artarken, proje havuzu mevcut şebeke kapasitesinin önüne geçmiş durumda. İtalya'da bağlantı bekleyen değişken yenilenebilir enerji projelerinin kapasitesi 348 gigavata ulaşırken, bu rakam ülkedeki mevcut kurulu gücün yaklaşık altı katına denk geliyor. Almanya'da ise bağlantı kuyruğundaki depolama kapasitesi 480 gigavata ulaştı. Ancak, bağlantı kuyruğundaki projelerin yalnızca küçük bir bölümünün nihai olarak işletmeye alınmasının beklendiği kaydediliyor.
AB'nin 2030 hedeflerine ulaşabilmesi için mevcut kapasiteye ek olarak 450 gigavattan fazla yeni yenilenebilir enerji kapasitesine ihtiyaç duyuluyor. 2026'nın ocak-ağustos döneminde güneşten elektrik üretimi geçen yılın aynı dönemine göre 36,4 teravatsaat, karasal rüzgar üretimi 17,4 teravatsaat ve denizüstü rüzgar üretimi 6,1 teravatsaat arttı. Böylece rüzgar üretimindeki toplam artış 23,5 teravatsaati buldu. Rüzgar ve güneşin AB elektrik üretimindeki toplam payı 2025'te ilk kez yüzde 30'a ulaşırken, fosil kaynakların payı yüzde 30'un altına geriledi. Eurelectric, yenilenebilir üretimdeki hızlı büyümenin şebekelerin güçlendirilmesi, depolama kapasitesinin artırılması ve talep tarafı esnekliğinin geliştirilmesi ihtiyacını da büyüttüğünü belirtiyor.
